سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران
تحقیقی پیرامون سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران توسط خانم آزیتا فخری آموزگار پایه پنجم دبستان شاهد شهدای پروین زاد
سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران بزرگترین سرشماری است که در این کشور انجام میگیرد. این سرشماری هر ده سال یک بار با هدف تعیین مشخصات جمعیتی کشور ایران توسط مرکز آمار ایران انجام میگیرد. آخرین سرشماری از این دست سرشماری سال ۱۳۸۵ بود که در آن جمعیت ایران حدود ۷۰ میلیون تعیین شد.
درایران، بنابر مادهٔ ۴ قانون مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن، هر ده سال یک بار با فرمان رئیس جمهور اجـرا میشود(که البته جدیدا این قانون تغییر کرده وبه 5 سال تنزل یافته است یعنی از این پس این آمارگیری هر 5 سال یکبار انجام خواهد شد)
تاریخچه:
گرچه سرشماریهای دیگری در اواخر سده سیزده و اوائل سده چهارده هجری در ایران انجام شده بود اما نخستین سرشماری عمومی نفوس ومسکن به صورت علمی در سال ۱۳۳۵ خورشیدی توسط مرکز آمار ایران انجام شد. از آن پس این سرشماری به طور مرتب هر ده سال یکبار در ایران انجام میگیرد.
سرشماری :
سرشماری عبارت است از شمارش و محاسبه تعداد کل نفرات یا اشیای مورد نظر مانند تعداد کل نفراتی که در یک کشور زندگی میکنند. سرشماری محدود به انسانها نیست و ممکن است شامل محصولات و کارگاههای صنعتی و کشاورزی نیز شود.
تفاوت سرشماری با آمارگیری:
تفاوت سرشماری با آمارگیری در این است که در سرشماری تعداد کل اعضای جامعه مورد نظر تک به تک شمارش و کنترل میشوند. اما در آمارگیری معمولاً درصد کوچکی از جامعه مورد مطالعه به عنوان نمونه آماری مورد مطالعه قرار میگیرند و سپس نتایج حاصله به کل جامعه مورد نظر تعمیم داده میشود.
تقریبا تمام کشورهای جهان به طور منظم تعداد افراد کشور را شمارش میکنند. بیشتر کشورها هر ده سال یکبار جمعیت را سرشماری میکنند. در سرشماری اطلاعات مهمی همچون میزان درآمد افراد، چگونگی محل زیست، متاهل یا مجرد بودن و تعداد فرزندان خانواده به دست میآید. در برخی کشورها سرشماری عمومی جمعیت هر پنج سال یکبار انجام میگیرد.
در ایران سرشماری عمومی نفوس ومسکن در پنجمین سال هر دهه هجری شمسی انجام میگیرد. بنابر مادهٔ ۴ قانون مرکز آمار ایران، این سرشماری سراسری، هر ده سال یک بار با فرمان رئیس جمهور اجـرا میشود. آخرین سرشماری نفوس و مسکن ایران در سال ۱۳۸۵ انجام شد.
قانون سرشماری مصوب ۱۰ خرداد ۱۳۱۸ مجلس شورای ملی:
ماده یکم - سرشماری نفوس کشور در هر موقع بر حسب پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیأت وزیران به موجب فرمان همایونی انجام میگیرد.
ماده دوم - روز اجرای سرشماری تعطیل همگانی خواهد بود و به استثنای کسانی که مأمور سرشماری میشوند بقیه مردم باید روز مزبور را برایانجام مقررات سرشماری در مساکن خود بمانند مگر در موارد ضروری که به موجب آییننامه معین خواهد شد.
ماده سوم - وزارت کشور به وسیله اداره کل آمار و ثبت احوال طبق آییننامههای مربوطه در اجرای امر سرشماری اقدام مینماید و کارمندانکشوری و مأمورین شهرداری و کدخدایان - آموزگاران و دبیران و دانشیاران و دانشآموزان دبیرستانها و دانشکدهها و کارکنان بنگاهها و هر فرد دیگریکه برای انجام خدمت سرشماری برگزیده میشوند مکلف هستند دستورهایی که به آنها داده میشود از روی صحت اجرا نمایند.
تبصره 1 - کسانی که مأمور انجام خدمت سرشماری میشوند دارای علامتهای مشخصه خواهند بود.
تبصره 2 - وظیفه سرشماری اتباع دولت شاهنشاهی مقیم خارجه را مأمورین وزارت امور خارجه مطابق آییننامه مخصوص انجام خواهند داد.
ماده چهارم - ساکنین کشور مکلفند پاسخ پرسشها و اطلاعات سرشماری را که مأمورین درخواست مینمایند مطابق واقع اظهار دارند.
علاوه بر مسئولیت افراد رییس خانوار یا بزرگتر خانه و مدیر هر بنگاه از قبیل مهمانخانهها و بیمارستانها و نظایر آن نیز مکلفند عده را که شب در آنمسکن هستند مطابق واقع اظهار دارند.
ماده پنجم - متخلفین از مقررات مواد دوم و سوم و چهارم این قانون و آییننامههای مربوط به امر سرشماری اعم از عمال سرشماری و افراد کشورطبق موادی که به تصویب کمیسیونهای کشور و دادگستری خواهد رسید تعقیب و مجازات میشوند.
ماده ششم - وزارت کشور مجاز است برای وضع مقررات و تصویب برگها و نظامات و بررسی فنی در امر سرشماری و آمار شورای دائمی تشکیلدهد و برای ترتیب سازمان و وظائف شورای نامبرده و تمرکز اطلاعات مربوطه به رشتههای مختلف آمار و اجرای سرشماری آییننامههای لازم راتنظیم و پس از تصویب هیأت وزیران به موقع اجرا گذارد.
ماده هفتم - ماده 13 قانون ثبت احوال مصوب 1307 ملغی است.
این قانون که مشتمل بر هفت ماده است در جلسه دهم خرداد ماه یک هزار و سیصد و هیجده به تصویب مجلس شورای ملی رسید.
لزوم آماده سازی خانواده ها برای انجام سرشماری:
خانوادهها باید از قبل برای اجرای سرشماری نفوس و مسکن و تسریع در اجرای آن در تمام مناطق استان آماده شوند. باید با اطلاعرسانی گسترده، شفاف و مناسب خانوادهها را برای اجرای این طرح آماده کنیم و در این بین رسانه ملی نقش تاثیرگذاری دارد.
زمان در اجرای این طرح بسیار مهم است و آمادگی و آگاهسازی خانوادهها برای آماده کردن مدارک شناسایی در هنگام مراجعه ماموران سرشماری به آنان باید انجام شود.
برآورد مرکز آمار ایران برای اجرای طرح سرشماری نفوس و مسکن در سال جاری 140 میلیارد تومان است و اگر هر خانواده فقط یک دقیقه بیشتر ماموران سرشماری را معطل کنند، هزینههای بیشتری بر مجریان طرح متحمل خواهد شد.
خانوادهها باید کد پستی و کد ملی خود را از قبل آماده کنند تا هنگام مراجعه ماموران سرشماری برای ثبت اطلاعات لازم زمان اضافی صرف نکنند.
